Lew Tołstoj

    Lwa Tołstoja nie trzeba chyba nikomu bliżej przedstawiać. Jego książki też wszyscy znają, choć zapewne niewielu je czytało. Warto jednak wspomnieć o tym, iż ten znany klasyk i pisarz rosyjski oprócz dzieł, które już na stałe weszły do kanonu literatury światowej, takich jak Anna Karenina i Wojna i pokój, napisał także kilka innych książek. Są to dzieła zdecydowanie mniej znane. Swoją przygodę z Tołstojem zacząłem od lektury jego książki Zmartwychwstanie. Warto wiedzieć, że książka ta mimo swojej treści bardzo pro-chrześcijańskiej, ściągnęła na pisarza klątwę ze strony władz kościoła prawosławnego. Cóż było w niej takiego, że wywołała oburzenie duchowieństwa? Była tam bardzo ostra krytyka prawosławia, które swoją duchową posługę zaprzedało carskiemu systemowi więziennictwa. Była krytyka okrucieństwa obutego w pozorną sprawiedliwość i zasłaniającego się krzyżem. Trudno było potem pisarzowi wybłagać przebaczenie, lecz ostatecznie przed śmiercią ekskomunika została zdjęta. Nie doczekał pan hrabia czasów, gdy upadł cały system, a na jego miejsce przyszli ci co zabijali ludzi i palili książki. Walczyli z Bogiem i mieli wprowadzać sprawiedliwość, a zamiast krzyżem zasłaniali się sprawą. Ustroje przemijają, a książki pozostają!

    Każda książka Lwa Tołstoja to nie tylko dzieło literackie. Jeśli zapoznamy się bliżej z biografią pisarza, to łatwiej nam będzie wyłapać te elementy, które czynią z tych dzieł subtelne programy reform społecznych. Widać to zarówno w Zmartwychwstaniu, jak w Wojnie i pokoju. Nawet w Annie Kareninie znajdziemy fragmenty opiewające uroki wiejskiego życia, gdzie szlachcic pracuje ramię w ramię z chłopami. Tołstoj był z urodzenia arystokratą, więc i spojrzenie na sprawiedliwość społeczną miał arystokratyczne. Niemniej był zapewne o wiele bardziej wyczulony na ludzką krzywdę niż inni, współcześni mu, hrabiowie i książęta.